Εκτέλεση δημόσιας σύμβασης και κήρυξη αναδόχου έκπτωτου
Η ανάθεση δεν είναι το τέλος της διαδικασίας. Κατά την εκτέλεση μιας δημόσιας σύμβασης προμήθειας ή υπηρεσιών μπορεί να προκύψουν καθυστερήσεις, αμφισβητήσεις στην παραλαβή, ποινικές ρήτρες και, στη χειρότερη περίπτωση, κήρυξη του αναδόχου ως έκπτωτου. Οι συνέπειες είναι σοβαρές: κατάπτωση εγγυήσεων, αναζήτηση χρημάτων και ενδεχόμενος αποκλεισμός από μελλοντικούς διαγωνισμούς.
Με μια ματιά
| Θέμα | Τι ισχύει |
|---|---|
| Αίτημα παράτασης | Υποβάλλεται πριν λήξει ο συμβατικός χρόνος |
| Ειδική όχληση πριν την έκπτωση | Προθεσμία συμμόρφωσης τουλάχιστον 15 ημερών |
| Εξηγήσεις πριν την απόφαση | 5 ημέρες από την κοινοποίηση |
| Προσφυγή κατά κυρώσεων (άρθρο 205) | 30 ημέρες από κοινοποίηση ή πλήρη γνώση |
| Απάντηση αναθέτουσας αρχής | 30 ημέρες, αλλιώς η προσφυγή θεωρείται απορριφθείσα |
| Αναστολή κυρώσεων | Ναι, με την εμπρόθεσμη άσκηση της προσφυγής |
| Δικαστήριο (άρθρο 205Α) | Διοικητικό Πρωτοδικείο της Περιφέρειας όπου εκτελείται η σύμβαση |
Πότε κηρύσσεται έκπτωτος ο ανάδοχος
Σύμφωνα με το άρθρο 203 του Ν. 4412/2016, ο ανάδοχος κηρύσσεται υποχρεωτικά έκπτωτος στις εξής περιπτώσεις:
- δεν προσέρχεται να υπογράψει τη σύμβαση μέσα στην προθεσμία της πρόσκλησης,
- δεν εκπληρώνει τις συμβατικές του υποχρεώσεις ή δεν συμμορφώνεται με νόμιμες γραπτές εντολές της υπηρεσίας,
- στις προμήθειες: δεν παραδίδει, δεν αντικαθιστά ή δεν επισκευάζει τα υλικά μέσα στον συμβατικό ή παραταθέντα χρόνο,
- στις υπηρεσίες: δεν παρέχει τις υπηρεσίες ή δεν υποβάλλει τα παραδοτέα μέσα στον συμβατικό ή παραταθέντα χρόνο.
Έκπτωση δεν χωρεί όταν η αθέτηση οφείλεται σε υπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής ή σε ανωτέρα βία. Το βάρος απόδειξης της ανωτέρας βίας έχει ο ανάδοχος, γιατί οι διαθέσιμες αποδείξεις και η έγκαιρη ενημέρωση της υπηρεσίας κρίνουν συχνά την έκβαση.
Η διαδικασία βήμα-βήμα
- Η αναθέτουσα αρχή διαπιστώνει ότι συρρέουν λόγοι έκπτωσης.
- Για τη μη παράδοση υλικών ή τη μη παροχή υπηρεσιών, στέλνει πρώτα ειδική όχληση, με εύλογη και ανάλογη προθεσμία συμμόρφωσης, όχι μικρότερη των 15 ημερών.
- Αν ο ανάδοχος δεν συμμορφωθεί, καλείται να δώσει εξηγήσεις μέσα σε 5 ημέρες.
- Το αρμόδιο συλλογικό όργανο γνωμοδοτεί για την έκπτωση και τις κυρώσεις.
- Εκδίδεται αιτιολογημένη απόφαση, που κοινοποιείται στον ανάδοχο και αμέσως στην Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.
Η φάση των εξηγήσεων είναι κρίσιμη. Ένα τεκμηριωμένο υπόμνημα με τα πραγματικά στοιχεία και τα έγγραφα επικοινωνίας μπορεί να αποτρέψει την έκπτωση ή να στηρίξει την μετέπειτα προσφυγή.
Οι συνέπειες της έκπτωσης
- Ολική κατάπτωση της εγγύησης συμμετοχής ή καλής εκτέλεσης.
- Είσπραξη της προκαταβολής, αν έχει δοθεί, μαζί με τόκους.
- Αποκλεισμός από δημόσιες συμβάσεις για ορισμένο διάστημα, κατά το άρθρο 74, ως ενδεχόμενη συνέπεια.
- Στις προμήθειες, και καταλογισμός του διαφέροντος: αν η υπηρεσία αγοράσει τα υλικά από τρίτο σε υψηλότερη τιμή, μπορεί να χρεώσει τη διαφορά στον έκπτωτο. Ο καταλογισμός γίνεται μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία 18 μηνών από την απόφαση έκπτωσης.
Καθυστερήσεις, παρατάσεις και ποινικές ρήτρες
Στις προμήθειες, το αίτημα παράτασης του χρόνου παράδοσης πρέπει να υποβληθεί έγκαιρα. Αν ο συμβατικός χρόνος λήξει χωρίς αίτημα και χωρίς παράδοση, ο προμηθευτής κηρύσσεται έκπτωτος (άρθρο 206). Η παράταση δεν είναι χωρίς κόστος: επιβάλλονται οι κυρώσεις του άρθρου 207, δηλαδή ποινική ρήτρα 5% επί της συμβατικής αξίας χωρίς ΦΠΑ της ποσότητας που παραδόθηκε εκπρόθεσμα. Αν η καθυστέρηση οφείλεται σε ανωτέρα βία ή σε άλλους σοβαρούς λόγους, ο χρόνος παράδοσης μπορεί να μετατεθεί χωρίς κυρώσεις, με αιτιολογημένη απόφαση.
Στις υπηρεσίες, η ποινική ρήτρα του άρθρου 218 είναι 2,5% επί της αξίας χωρίς ΦΠΑ των υπηρεσιών που παρασχέθηκαν εκπρόθεσμα, όταν η καθυστέρηση δεν ξεπερνά το 50% της διάρκειας της σύμβασης. Αν το ξεπερνά, η ρήτρα γίνεται 5%.
Πώς αμφισβητείται μια κύρωση
Προσφυγή του άρθρου 205. Κατά της έκπτωσης, των ποινικών ρητρών και των άλλων κυρώσεων ασκείται προσφυγή για λόγους νομιμότητας και ουσίας, ενώπιον του φορέα που εκτελεί τη σύμβαση. Η προθεσμία είναι 30 ημέρες από την κοινοποίηση ή την πλήρη γνώση της απόφασης. Η εμπρόθεσμη προσφυγή αναστέλλει τις κυρώσεις. Αν η αναθέτουσα αρχή δεν απαντήσει σε 30 ημέρες, η προσφυγή θεωρείται σιωπηρά απορριφθείσα. Αν δεν ασκηθεί προσφυγή, η κύρωση οριστικοποιείται.
Δικαστική προστασία (άρθρο 205Α). Οι διαφορές από την εκτέλεση συμβάσεων προμήθειας και υπηρεσιών δικάζονται από το Διοικητικό Πρωτοδικείο της Περιφέρειας όπου εκτελείται η σύμβαση, σε πρώτο και τελευταίο βαθμό. Η προσφυγή του άρθρου 205 είναι υποχρεωτική προϋπόθεση: χωρίς αυτή, η προσφυγή στο δικαστήριο απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Δεν απαιτείται για αγωγή που δεν ζητά ακύρωση διοικητικής πράξης, όπως μια αγωγή για ανεξόφλητα τιμολόγια. Κατά της απόφασης χωρεί αίτηση αναίρεσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε
- Συντάσσουμε αιτήματα παράτασης και ενημερώσεις για ανωτέρα βία, πριν λήξει ο χρόνος.
- Απαντούμε σε ειδικές οχλήσεις και δίνουμε εξηγήσεις μέσα στις 5 ημέρες.
- Ασκούμε προσφυγή του άρθρου 205 και στη συνέχεια ένδικα βοηθήματα στα διοικητικά δικαστήρια.
- Διεκδικούμε ανεξόφλητα τιμολόγια και απαιτήσεις από τη σύμβαση.
Αν έχετε λάβει όχληση ή απόφαση έκπτωσης, επικοινωνήστε μαζί μας αμέσως, γιατί οι προθεσμίες είναι σύντομες: 210 7231630 · info@elo.gr
Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Οι προθεσμίες και οι όροι κάθε σύμβασης πρέπει να ελέγχονται ανά περίπτωση. Τελευταία ενημέρωση: Νοέμβριος 2026.
Σχετικές πληροφορίες
